623 yıl boyunca Türk ve dünya tarihinin en önemli devletlerinden biri olan Osmanlı Devleti’nin birçok özelliği vardı. Hiç dikkat ettiniz mi? Etrafınızda, şehir merkezlerinde koca koca, yaşlı çınar ağaçları vardır. Peki, bunların orada olmasını bir nedeni olduğunu düşündünüz mü? Evet, onların orada olmasını bir sebebi var.

Yani rastgele oluşmuş ağaçlar değillerdir. Ünlü çınar ağaçları…

Bazı çınar ağaçları çok yaşlı olup bir kısmı tarihe geçmiştir. Bazıları ise doğa abidesi olarak korunur. Bunlardan en tanınmışı İstanbul Büyükdere’deki 4000 yıl kadar yaşadığı tahmin edilen “Büyükdere Çınarı’dır. Bu çınar dünyanın tanınmış ağaçlarından biri olup kapladığı sahanın çevresi 112 metreydi, 9 büyük gövdesi vardı. Bu çınara Türkler “7 kardeşler”, Rumlar “Hepta Adelpha”, Avrupalılar ise “Platane de Godefroy” demişlerdir. Avrupalıların isim kaynağı; Birinci Haçlı komutanı Godefroy de Bouillon’un karargahını bu ağacın altına kurmuş olmasıdır. II. Mahmut bu çınarın yanındaki çayıra sık sık gider spor yapardı. Bu çınar altında II. Mahmut bazı törenler de düzenlemişti. 1829 yılında İngiliz elçisi burada sultana takdim edilmiş, kurban bayramı töreni de burada yapılmıştı. 17. yüzyıldan itibaren çınarın bulunduğu alan “Kırkağaç” olarak isimlendirilmiştir. I. Dünya Savaşı sırasında ağacın kovuğunda bir kahvehane vardı. Bu tarihlerde çınar tahrip olmuştur.

Bursa’da 500 yıldan daha yaşlı anıt çınarlar bulunur. Bunlardan Koğuk Çınar’ın çevresi 18 metre ve 700 yaşında, İnkaya Çınarı’nın çevresi ise 9,5 metre ve 600 yaşındadır. Koğuk Çınar altında Osmanlı döneminde yeniçerilere ulufe (maaş) dağıtıldığından bu ağaca “Ulufeli Çınar” adı da verilmiştir. Görkemli görüntüleriyle bu çınarlar Osmanlı tarihinin yaşayan tanıklarıdır.

Çınar Ağacının Sembolü

Anadolu ve Batı Türklerinde çınar hükümdarlık ve güç sembolüdür. Osman Gazi rüyasında Osmanlı Beyliğini “dünyayı saran bir çınar ağacı” şeklinde görmüştür. Hanların, beylerin soyları çınarla sembolleştirilir. Manas Destanı’nda “ulu çınar” konaklama ve sığınma yeridir. Çınarla devlet arasında bağ kurulduğu gibi çınarla çocuk arasında da bağ kurulur. Çocukların uzun ömürlü olması için çocuk doğunca onlar için çınar dikilir. Çınar doğumun da sembolüdür. Türk kültüründe çınarlar “ulu ağaç” ve “gaba ağaç” gibi unvanlarla anılır. Bu ağaçlar tanrı kutunun ve aydınlığın sembolleridir.

Çınar, Anadolu insanının sorunlarına çare aradığı ve hakkında söylenceler dillendirdiği bir ağaçtır: Hatay’ın Döver köyündeki bir çınarın, köyün manevi bekçisi Tahir’in değneğini yere vurmasıyla ortaya çıktığı söylenir. Hatay’ın diğer yörelerinde de anıt çınarlar ve çınar ağaçları vardır. Söylencelerde çınar ağacının secdeye gelmesi, Hz. Hızır’ın bastonları çınara dönüştürmesi vb. gibi motifler kullanılır. Balıkesir Erdek’te ortası oyulmuş bir çınar ağacına Dilek Ağacı denir. Dilek dilenip ağacın içinden geçilir. Muğla merkezde Karabağlar yaylasında “Allan Kavağı” olarak adlandırılan ve söylencesi de olan bir çınar ağacı vardır.

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.