HAŞHAŞİLER İSTİHBARATI VE HASAN SABBAH

Hasan Sabbah’ın kurduğu Batıni hareketinin fedaileri olan “Haşhaşiler”,
aynı zamanda bir casus olarak, uyuşturucuyla beyni yıkanmış bir şekilde sıra dışı bir motivasyon türüyle karşımıza çıkmaktadır. Fedailer, Anadolu
Selçuklularının saraylarına kadar sızmayı başarmışlardır. 8. yüzyılda İsmailiğin Nizari kolundan çıkan bu topluluğun 14. yüzyıla dek faaliyetlerini sürdürdükleri sanılmaktadır. Kapalı bir topluluk olan
Haşhaşiler, radikal bir din akımının takipçileri olarak ortaya çıktılar. Suikastı, Eyyubilere, Selçuklulara ve Abbasilere karşı siyasi yaptırım aracı olarak kullandılar. Avrupa dillerine Haçlı Frankları tarafından taşınan “Assassin” sözcüğünün kökeni “Haşhaşin”dir.
Kendilerine “El Davatül Cedide (yeni dava, yeni öğreti)” veya “Fedaayiin (fedailer)” derlerdi. İran kökenli bu örgüt, bölgeyi hakimiyetlerinde bulunduran ve İsmailileri baskı altına almaya çalışan Selçuklulara karşı mücadele etmek amacıyla cinayeti sistemli bir saldırı aracı olarak kullanmaya başladılar. Etrafa saldıkları korkuyla elde ettikleri etkin nüfuzu koruyabilmek için cinayetleri genelde halka açık mekanlarda, bilhassa camilerde işlemeyi tercih ediyorlardı. Hedeflerine kılık değiştirerek yaklaşan Haşhaşiler, kurbanlarına kurtulma olasılığı tanımamak için zehir, ok ve yay gibi araçlardan kaçınıp, hançer kullanmayı tercih ediyorlardı. Hiçbir koşul altında intihara girişmeyip hep yakalandıkları kişiler tarafından öldürülmeyi yeğlediler.

“Berid/Barid”, Latincede posta hayvanı anlamına gelen, “Veredus”tan
gelme bir kelimedir. Sasaniler, Roma, Bizans, Emeviler, Abbasiler posta
teşkilatına önem verdiler. Posta teşkilatı o gün için at, deve kullanan postacılarla yapılır ve sultanlar en güvenilir adamlarını bu işle görevlendirirlerdi. Tarihi verilere göre, posta teşkilatlarının casusluk gibi çok önemli bir görevleri daha vardı. Doğu Roma’da, posta teşkilatının en önemli işi, vazifesi casusluktu. Emevi Devleti, Berid teşkilatına çok önem vermiştir. Esasında, resmî posta ve istihbarat teşkilatı, Orta Çağ’ın büyük Türk ve Moğol devletlerinde mevcut olduğu gibi, daha sonra da devam etmiştir. İslamiyet’ten önce Türk devletlerinde “Ulak/Ulağ” adı altında mevcut olan bu teşkilat, Moğol devletlerinde de “Yam/Ulaa” ismiyle mevcuttu. Türk Devletlerinde kullanılan “ulak” kelimesi, Selçuklular devrinde başlayarak, diğer Türk-İslam devletlerinde de “Berid” kelimesinin yerini almıştır. Bu posta teşkilatlarında, “sai, kasid, peyk” gibi koşucu habercilere ve casus şebekelerinde de tesadüf edilmektedir. Bu ulak yahut yam (bazı devletlerde çapar) ismi altında teşkilatın, tıpkı Berid teşkilatı gibi, zaman zaman bazı hükümdarlar tarafından düzenli ve mükemmel bir posta sistemi şeklinde tanzim edildiği ve bazı zamanlarda ise yollar, köy ve kasabalar üzerindeki yükletilmiş bir angarya şeklinde devam ederek birçok suistimallere ve şikayetlere yol açtığını görüyoruz.Tarih boyunca her devlet bu tür istihbarat faaliyetlerinde bulunmuş ve bu amaç uğruna geniş bir istihbarat ağı kurmuştur. Ülkeler arası karşılıklı istihbarat ve ülke içerisinde mevcut düzen veya iç asayiş karşıtı faaliyetler için de devletin yine aynı istihbarat yöntemini kullanması en doğal hak olarak görülmüştür. İstihbarat faaliyetleri iki aşamalı olarak uygulanmıştır.
Bunlar;

– Dış istihbarat: Yabancı devletlerde olup biteni öğrenme ve bu doğrultuda önleyici tedbirler almaya yönelik istihbarat faaliyetleri.
– İç istihbarat: Ülke içinde olup biten her türlü asayişsizliği ve eylem çabalarını öğrenme ve bu doğrultuda önleyici tedbirler almaya yönelik istihbarat faaliyetleri. Günümüzde olduğu gibi geçmişte de devletlerin gelecekleri ile ilgili alacağı pozisyonlarda istihbarat faaliyetlerinin kullanılmasında en önemli etken devletin veya kişi ve grupların hedef alındığı durumları ortaya çıkararak, gerekli tedbirlerin alınması gerekliliğiydi.

Yine devlet hayatında önceden olabilecek olayları görebilmek ve ona göre tavır almak ancak istihbarat faaliyetleri sonucu elde edilecek bilgilere bağlıdır. Bu açıdan her zaman istihbarat faaliyetlerine ihtiyaç vardır.

Yazar Hakkında

İlgili Yazılar

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.